Mối quan hệ nội tại và bên ngoài.

Bất cứ nền kinh tế nào có độ mở càng lớn thì sự tác động và phụ thuộc lẫn nhau giữa các nước càng mạnh. Chống lại đại dịch và phát triển kinh tế ở mỗi nước do sức mạnh tự thân là chính, kế đó là sự tác động qua lại trong mối quan hệ quốc tế. Nếu yếu tố bên trong mạnh sẽ khai thác được lợi thế từ bên ngoài; đồng thời khắc phục được mặt tiêu cực của nó. Trong cuộc chiến chống đại dịch, Việt Nam đã làm được điều đó.

Tác động tiêu cực cực mạnh của Covid-19

Dịch Covid-19 khởi phát vào những tháng cuối năm 2019 tại Vũ Hán – Trung Quốc, đến nay lây lan 214 quốc gia và vùng lãnh thổ. Dù các chính phủ ở các nước quyết liệt tổ chức chống đỡ nhưng nó như cơn “siêu bão” tràn lên càn quét tất cả. Đến ngày 15/5/2020 thế giới có trên 4,5 triệu người nhiễm bệnh và hơn 300 ngàn người tử vong. Một số nước đạt đến đỉnh dịch đang bước sang giai đoạn khống chế, nhiều nước đang ở giai đoạn phát triển mạnh; song có nước xuất hiện tái nhiễm.

Các quốc gia giàu có, với nền khoa học bậc nhất, nền y học tuyệt vời nhưng số ca nhiễm không đếm kịp; người chết tại nhà, trong bệnh viện và cả ngoài đường, xác chết chồng chất tại các nhà xác. Ai không đau lòng? Các nước G7, G20 lại là nhóm chịu thiệt hại nặng nhất như: Mỹ, Italy, Nhật Bản, Đức, Pháp, Anh, Nga, Trung Quốc…    

Nguy hiểm của đại dịch mang thiệt hại vô cùng nặng nề cho kinh tế là: Chuỗi cung ứng toàn cầu bị cắt khúc; nhiều doanh nghiệp thua lỗ phá sản hoặc sản xuất ngưng trệ, cầm chừng; GDP đang tăng trưởng âm, thu nhập tụt giảm… Về xã hội: tỉ lệ thất nghiệp tăng cao, đi kèm là hộ nghèo tăng, tệ nạn tăng, tội phạm tăng, thể chế chính trị tổn thương… Có thể nói trật tự thế giới đảo lộn, các tiêu cực trong đời sống xã hội xuất hiện cực kỳ xấu và tình trạng này còn kéo dài.

 

          Ảnh: Internet   

Việt Nam là điểm sáng toàn cầu về chống dịch

Việt Nam là một bức tranh khác. Đến nay chỉ có 312 ca nhiễm, chủ yếu có nguồn gốc từ nước ngoài; không có ca tử vong và 29 ngày không có ca nhiễm mới trong cộng đồng, trị khỏi 260 ca, đang điều trị 52 ca.

Tại sao Việt Nam gần tâm dịch (Vũ Hán – Trung Quốc), có đường biên giới chung trên bộ hơn 1.400 km, kim ngạch xuất nhập khẩu với Trung Quốc lớn nhất, đầu tư qua lại nhiều nhất, giao lưu nhân dân mật độ rất cao, nhiều vùng có điều kiện tự nhiên tương tự với Trung Quốc… và là nước có thu nhập trung bình thấp, những điều đó gọp lại là nguy cơ lây nhiễm cao hơn bất cứ nước nào trên thế giới nhưng chúng ta đã chiến thắng đại dịch rất nhanh gọn.

Không chỉ đánh thắng dịch Covid-19 trong nước mà ta còn phát huy vai trò Ủy viên không thường trực của Liên Hiệp quốc, Chủ tịch Asean đề xuất chủ trương, giải pháp chống dịch được các nước chấp nhận. Sáng chế nhiều thiết bị y tế chống dịch đạt tiêu chuẩn quốc tế vừa sử dụng trong nước và xuất khẩu. Chia sẻ với các nước như viện trợ khẩu trang, các trang thiết bị y tế khác, cả tiền mặt… trị giá hàng trăm ngàn USD cho cả Mỹ, Italy, Đức, Nga, Lào và nhiều nước khác. Điều trị rất trách nhiệm cho các bệnh nhân tại Việt Nam không phân biệt quốc tịch.

Thắng lợi này được cả thế giới thừa nhận. Tổ chức y tế thế giới (WHO), nhiều nguyên thủ quốc gia, nhiều chuyên gia, nhiều báo chí nước ngoài xem Việt Nam là hình mẫu chống đại dịch Covid-19. Ngày 13/5, ABC News viết “Việt Nam không có ca tử vong nào. Đó là một thành công giữa đại dịch Covid-19 mà các chính phủ, từ Mỹ cho tới Italia, chỉ có thể mơ ước…”; báo Australia bình luận “Việt Nam không ghi nhận bất kỳ ca tử vong nào vì Covid-19 vẫn là điều đáng ghen tị đối với cả thế giới”.v.v…

Nhiều người nước ngoài được điều trị khỏi bệnh họ vui mừng nức lòng khen ngợi và nói rằng: Việt Nam đã cho tôi sống lại. Bệnh nhân số 32 là nữ 24 tuổi, quốc tịch Việt Nam bị nhiễm ở London - Anh, không yên tâm sự chăm sóc y tế ở đây nên thuê máy bay riêng về nước điều trị. Việt kiều ở các nước cũng xem Việt Nam là điểm an toàn…

Có thể chiến thắng này rút ra nhiều bài học có ý nghĩa thực tiễn cho khôi phục và phát triển kinh tế. Theo báo cáo của Chính phủ trình cho Ủy Ban Thường vụ Quốc hội thì tăng trưởng kinh tế quí 1 đạt 3,82%. Là kết quả rất quí vì đa số các quốc gia, cả nhóm quốc gia mạnh nhất đang tăng trưởng âm. Dù sao thì cơ hội phát triển không như năm 2019 nên Quốc hội và Chính phủ xem xét điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng mới thích hợp hơn.

Giai đoạn phát triển kinh tế đã đến

Nhà kinh tế học Sian Fenner (người Anh) nhận định “Việt Nam sẽ có thể không tránh khỏi tác động của sự sụt giảm nhu cầu trên toàn thế giới. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng họ sẽ không rơi vào tình trạng suy thoái kinh tế” và ông viết tiếp “Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung đã và đang chuyển hướng chuỗi cung ứng toàn cầu”. Nhiều chuyên gia kinh tế thế giới cũng có chung nhận định này.

Ngày 17/4/2020, Bắc kinh công bố tăng trưởng kinh tế của nước này trong quí 1 là -6,7%. Trong khi đó, IMF cho biết kinh tế thế giới năm 2020 tăng trưởng -3%; một số nền kinh tế lớn như: Mỹ -5,9%, Khu vực đồng tiền chung euro -7,5%, Nhật Bản -5,2, Thái Lan -4%... So với các nước, dù mức tăng của Việt Nam còn khiêm tốn, song đã vượt lên tất cả, là con số tuyệt vời.

Tại sao Việt Nam đạt đến những điều kỳ diệu này ? Có thể nhìn thấy mấy vấn đề chủ yếu sau: Đảng và Nhà nước chủ động có nhiều phương án thích hợp cho mọi tình huống; có chính sách, cơ chế, giải pháp khoa học, khả thi; chỉ đạo và tổ chức thực hiện quyết liệt, khẩu hiệu hành động là “Chống dịch như chống giặc”; Chính phủ cập nhật, dự báo và chỉ đạo sát sao; tính minh bạch cao và thông qua các kênh thông tin để nhân dân cả nước tiếp cận nhanh nhất diễn biến dịch bệnh và những giải pháp thực hiện; tất cả với tinh thần xông lên giành chiến thắng, thống nhất ý chí trong xã hội rất cao. Những điều đó đã huy động được sức mạnh của cả dân tộc. Đây không chỉ là nhân tố giành thắng lợi trong chống dịch mà còn có ý nghĩa thực tiễn cho khôi phục và phát triển kinh tế.

Năm 2019 đặt ra nhiệm vụ năm 2020 tăng trưởng kinh tế là 6,8%. Trong bối cảnh tác động bởi dịch Covid-19 phải xem xét lại mục tiêu này. Trong cuộc họp Chính phủ gần đây, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc xác định phải đạt mức tăng trưởng năm 2020 trên 5%; dù Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo Việt Nam tăng trưởng 2,7%. Con số của IMF không phải từ cảm tính nhưng Việt Nam từng cho thế giới nhận được từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Dự kiến của Chính phủ là mức tăng lý tưởng vì trong bối cảnh khó khăn chồng chất, là mức cao hơn nhiều lần tăng trưởng bình quân của thế giới, là mức tăng đứng đầu khu vực.

Tôi tin điều đó vì chúng ta là Việt Nam. Ngay từ đầu khi dịch Covid-19 xuất hiện tại Vũ Hán, Đảng và Nhà nước đề ra nhiệm vụ là thực hiện thắng lợi mục tiêu kép: Chiến thắng đại dịch và tăng trưởng kinh tế. Thực hiện quyết liệt các giải pháp chống dịch song ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế thấp nhất. Chúng ta đã đạt được mục tiêu là không xảy ra đỉnh dịch và kinh tế quí 1 vẫn tăng trưởng.

Các quan điểm lớn

Tình hình dịch Covid-19 ở ta tạm ổn thì cả nước đang lao vào mặt trận mới là khôi phục và phát triển kinh tế. Tại phiên họp Chính phủ ngày 5/5/2020, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc xác định: “Nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm, đời sống, tăng trưởng…”. Tăng trưởng đi kèm kiểm soát được lạm phát dưới ngưỡng 4%; vì tăng trưởng mà lạm phát cao thì không còn ý nghĩa.

Để tăng cường quyết tâm và kỷ cương, tại Hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương ngày 10/4/2020, Thủ tướng yêu cầu: Phải xử lý nghiêm sự chậm chạp, vô trách nhiệm, từ tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh đến đầu tư, an sinh xã hội, trật tự xã hội. Yêu cầu này là bài giải đúng nút thắt; tạo ra sự thống nhất cao trong hệ thống chính trị và sự hài lòng của xã hội.

Chúng ta có khả năng phòng ngừa nhiễm mới Covid-19. Hiện đang đưa hàng ngàn người Việt Nam từ nước ngoài về nước nhưng được kiểm soát chặt chẽ; dù đang nới lỏng cách ly, giảm nhiều quy định khác; chỉ giữ lại rất ít giải pháp tối cần thiết và các động thái sẵn sàng ngăn chặn ngay từ ca nhiễm mới đầu tiên như: Cơ sở xét nghiệm, truy vết lây nhiễm, bệnh viện điều trị, các khu cách ly…

Việt Nam có khả năng đạt tăng trưởng kinh tế trên 5% của năm 2020. Tạp chí The Economist công bố “sức khỏe” tài chính của 66 nền kinh tế mới nổi thì Việt Nam đứng thứ 12, thuộc nhóm an toàn sau dịch Covid-19. Ngay từ đầu năm Chính phủ huy động nhiều nguồn vốn thực hiện an sinh xã hội, đầu tư phát triển kinh tế, vì vậy đã đạt tăng trưởng nhất định và xã hội ổn định. Đây là sức mạnh ban đầu cho thực hiện “trận đánh mới”.

Những chỉ đạo và thực hiện cụ thể

Thủ tướng và các thành viên Chính phủ thường xuyên làm việc với từng địa phương, từng tổ chức kinh tế, các tổ chức chính trị - xã hội… để lắng nghe, chỉ ra và tiếp thu điều chỉnh các cơ chế, chính sách, chủ trương tháo gỡ khó khăn kịp thời để thực hiện tốt phát triển kinh tế và an sinh xã hội.

Đặc biệt ngày 9/5/2020, Thủ tướng chủ trì Hội nghị trực tuyến với doanh nghiệp, chủ đề là “Cùng nỗ lực, vượt thách thức, đón thời cơ, phục hồi kinh tế”; hội nghị có qui mô lớn nhất từ trước đến nay, với 63 điểm cầu của các địa phương, 30 điểm cầu của các bộ, ngành TW; có đến 800.000 doanh nghiệp và 5 triệu hộ kinh doanh tham gia.

Tai hội nghị, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp các nước như: Châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản… hoan nghênh thành công trong chống dịch đã qua; phân tích khó khăn và chỉ ra cơ hội vàng khôi phục kinh tế của Việt Nam sắp tới, đồng thời cam kết đẩy mạnh đầu tư, xem Việt Nam là điểm đến lý tưởng. Đại biểu đại diện của các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế, các cơ quan, bộ ngành Việt Nam cũng phân tích tình hình, xác định quyết tâm và đề xuất giải pháp, kiến nghị nhiều vấn đề thuộc cơ chế, chính sách.

Thủ tướng trực tiếp trả lời các vấn đề kiến nghị, đồng thời có nhiều chủ trương, quyết sách mới tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, thực hiện tốt mục tiêu an sinh xã hội. Tinh thần chung là “Chống dịch như chống giặc” thì “chống trì trệ như chống dịch”. Thủ tướng cũng đề ra 5 mũi giáp công là: Thu hút đầu tư các thành phần kinh tế trong nước, trước hết là đầu tư tư nhân; thu hút FDI; đẩy mạnh xuất khẩu; thúc đẩy đầu tư công; khuyến khích tiêu dùng nội địa. Điều chỉnh cơ chế, chính sách theo hướng này. Dư luận xã hội, sau Hội nghị đã dấy lên khí thế mới khắp mọi nơi.  

Chính phủ đã có nhiều giải pháp có tính chủ trương chung như:

Phải dự báo, đánh giá các diễn biến trong nước và thế giới để xây dựng các kịch bản phát triển kinh tế phù hợp với các tình huống. Dịch bệnh gây ra rất nhiều khó khăn song cũng tạo ra điều kiện mới, phải tận dụng để phát triển như điều chỉnh cục diện kinh tế, thương mại toàn cầu, hình thành chuỗi cung ứng mới mà Việt Nam và các nước Đông Nam Á là điểm đầu tư hấp dẫn.

Vốn từ các nguồn phải giải ngân năm 2020 gần 700.000 tỉ đồng. Quyết tâm của Chính phủ phải giải ngân 100% vốn đầu tư công năm 2020. Thực hiện bằng được tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia; các dự án trọng điểm của địa phương. Đáng lo hiện nay là sử dụng vốn sao cho hiệu quả và giải ngân hết vốn. Chống tiêu cực thất thoát vốn.

Rà soát các cơ chế, chính sách để điều chỉnh, sửa đổi phù hợp với tình hình mới như: tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ các đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh; giảm chi phí sản xuất; giảm các loại phí, giá dịch vụ; gia hạn thời gian nộp thuế; đẩy mạnh xuất nhập khẩu; các chính sách về quan hệ đối ngoại, các quy định hợp lý nhằm tiếp tục thu hút nguồn đầu tư nước ngoài; tiếp tục cải cách hành chính…

Tăng cường đúng mức kỷ luật, kỷ cương; trách nhiệm của mỗi tổ chức, cá nhân từ Trung ương đến cơ sở, quan trọng nhất là người đứng đầu; mọi kế hoạch phải được triển khai chặt chẽ, thực hiện nghiêm túc; kiên quyết xử lý vi phạm như chỉ đạo của Thủ tướng tại Hội nghị trực tuyến ngày 14/4/2020 nói trên.

Nước ngoài có hàng trăm bình luận dự báo Việt Nam sẽ giành thắng lợi trong khôi phục và phát triển kinh tế. Xin mượn vài nhận xét sau đây thay lời kết. Tờ The Economist, “Việt Nam thuộc nhóm nền kinh tế an toàn sau dịch Covid-19 nhờ các chỉ số tài chính ổn định”; ông Alexander Vuving Giáo sư nghiên cứu An ninh châu Á - Thái Bình Dương “Việt Nam là nước hưởng lợi từ sự đa dạng hóa vì đã thể hiện sự thân thiện trong khi vẫn đem lại lợi nhuận cho các công ty phương Tây. Trong nhiều trường hợp, Việt Nam sẽ là sự lựa chọn đầu tiên khi những công ty này tìm kiếm một đối tác đáng tin cậy”; IMF nhận định “Việt Nam là quốc gia có triển vọng tăng trưởng tốt nhất trong ASEAN”; Ngân hàng thế giới (WB) cho rằng “Việt Nam đã chống chịu tốt hơn ở phương diện kinh tế đối ngoại và kinh tế Việt Nam sẽ khởi sắc trở lại”./.

PVĐ