Vài nét diễn biến về dịch “Covid Vũ Hán”

Covid 19, vì nó xảy ra gần cuối năm 2019 và còn gọi là “Covid Vũ Hán”, vì đầu tiên xuất hiện tại Vũ Hán - Trung Quốc. Theo dữ liệu của chính quyền Trung Quốc thì thời gian phát hiện ca nhiễm đầu tiên là ngày 17 tháng 11 năm 2019. Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO) đây là chủng virus mới chưa xác định được nguồn gốc, cơ chế và khả năng lây nhiễm, chưa có vắc xin phòng chống, cũng chưa có thuốc đặc trị và phác đồ chuẩn điều trị.

Trên thực tế tốc độ lây nhiễm của nó rất nhanh. Thông tin ban đầu của chính quyền Trung Quốc thì đến ngày 15 tháng 12 năm 2019 có 27 ca nhiễm; đến ngày 27 tháng 12 năm 2019 có 180 ca nhiễm. Sau đó, Covid Vũ Hán lan ra nhiều tỉnh ở Trung Quốc và từ Trung Quốc lây lan các quốc gia và vùng lãnh thổ khác; khả năng lây nhiễm của nó theo cấp số nhân.

Đến ngày 4 tháng 5 năm 2020, thế giới có hơn 210 quốc gia và vùng lãnh thổ có nhiễm “Covid Vũ Hán” với 3.561 ngàn ca nhiễm và 248.245 người tử vong. Nhiều chuyên gia phân tích cho rằng trên thực tế cao hơn con số được công bố. Xem số liệu một ít quốc gia điển hình làm cơ sở cho các nhận định.

Một số quốc gia điển hình trên thế giới:

Tên nước

Dân số (triệu)

Số ca nhiễm (người)

Số ca tử vong (người)

Tỉ lệ nhiễm/dân số %

Tỉ lệ tử vong/dân số %

Mỹ

 331

1.188.122

68.598

0,358

0,020

Tây Ban Nha

   47

   247.122

25.264

0,525

0,053

Italy

   60

   210.717

28.884

0,351

0,048

Anh

   67

   186.599

28.446

0,278

0,042

Trung Quốc

1.433

     82.877

  4633

0,005

0,0003

So sánh tỉ lệ nhiễm và tỉ lệ tử vong của các nước trên ta thấy:

Tỉ lệ nhiễm bệnh và tử vong của các nước rất khác nhau. Theo bảng trên thì ca nhiễm cao nhất so với dân số là Tây Ban Nha; thấp nhất là Trung Quốc; số ca tử vong so với dân số cao nhất cũng là Tây Ban Nha; thấp nhất cũng là Trung Quốc;      

Các con số đau lòng trên phụ thuộc nhiều yếu tố. Theo các chuyên gia y tế có thể ghép thành 2 nhóm; về tự nhiên, chủ yếu là: khí hậu, nhiệt độ, ánh sáng. Nhóm xã hội thì: Trình độ, cơ sở và tổ chức hệ thống y tế; ý chí và năng lực chỉ đạo của chính quyền; phong tục tập quán (văn hóa); hệ thống pháp luật và thể chế chính trị. Các yếu tố này có sự khác biệt giữa các nước vì vậy sự thiệt hại cũng khác nhau.

Dù các tỉ lệ của Trung Quốc đều thấp nhưng lại là tâm điểm của dư luận, vì Covid 19 khởi đầu từ Vũ Hán; nhiều chính phủ nghi ngờ số ca nhiễm và tử vong ở Trung Quốc được công bố bị hạ thấp và thông tin thiếu minh bạch; Mỹ và nhiều quốc gia khác nghi ngờ nguồn gốc không phải từ tự nhiên mà là nhân tạo; nhiều chuyên gia và một số chính phủ nghi ngờ virus thoát ra từ Viện nghiên cứu sinh học tại Vũ Hán.

Mỹ và nhiều nước đòi mở cuộc điều tra về nguồn gốc của virus. Chính phủ Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc đó. Cuộc tranh cải còn kéo dài song hiện hữu thì uy tín của Trung Quốc đang tuột dốc. Không ít chính phủ khuyến cáo doanh nghiệp nước mình rời thị trường Trung Quốc để xây dựng chuỗi cung ứng mới, như Nhật Bản có chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp nào của Nhật muốn rời khỏi Trung Quốc.

“Covid Vũ Hán” không phân biệt quốc gia, dân tộc, thành phần xã hội, thể chế chính trị, giàu nghèo nhưng mức độ lây nhiễm của nó phụ thuộc các yếu tố nói trên; trong đó tác động rất lớn vào quyết tâm và khả năng tổ chức phòng chống của mỗi quốc gia.

Tại khu vực Đông Nam Á có bức tranh rất khác so với Mỹ, khu vực Châu Âu… Theo thống kê một số nước dưới đây cho ta thấy.

Tên nước

Dân số (triệu)

Số ca nhiễm (người)

Số ca tử vong (người)

Tỉ lệ nhiễm/dân số %

Tỉ lệ tử vong/dân số %

 

 

Singapore

       5,6

    18.205

     18

0,325

0,0003

 

Indonesia

   273,0

    11.192

    845

0,004

0,0003

 

Phipipine

   109,0

      9.233

    607

0,008

0,0005

 

Malaysia

     31,5

      6.298

    105

0,0199

0,0003

 

Việt Nam

     97,0

         271

      0

0,0002

     0

 

Qua bảng trên thì hầu hết các nước Đông Nam Á tỉ lệ nhiễm và số tử vong thấp. Đặc biệt Việt Nam nhiễm rất thấp, đến nay chỉ có 271 ca nhiễm; hầu hết có nguồn gốc du nhập từ nước ngoài và không có ca tử vong; đáng mừng là đã 18 ngày qua Việt Nam không có ca nhiễm mới. Riêng Sigapore giai đoạn đầu khống chế dịch rất tốt nhưng do lao động nhập cư ở tại các chung cư chất lượng thấp, khó kiểm soát nên xuất hiện làn sóng lây nhiễm thứ 2; tương tự như vậy, Indonesia từ các cuộc thánh lễ tôn giáo tổ chức tập trung đông người nên tốc độ lây nhiễm tăng đột ngột.

Tác động nguy hiểm

Các chuyên gia xem “Covid Vũ Hán” gây nên cuộc khủng hoảng tồi tệ chưa từng có tiền lệ. Những hậu quả là, về kinh tế: nhiều doanh nghiệp bị phá sản hoặc khó khắc phục, sản xuất ngưng trệ, GDP có thể tăng trưởng âm, thu nhập tụt giảm… Về xã hội: tỉ lệ thất nghiệp tăng cao, đi kèm là hộ nghèo tăng, tệ nạn tăng, tội phạm tăng. Có thể nói trật tự thế giới đảo lộn, các tiêu cực trong đời sống xã hội xuất hiện cực kỳ xấu.

Một số nước đã đạt đến đỉnh dịch và đang từng bước khống chế; ngược lại nhiều nước Covid Vũ Hán đang trên đà tăng tốc. Dù sẽ vượt qua, song còn dài và mầm virus vẫn ở đó, có thể khởi phát bất cứ lúc nào nếu có điều kiện thuận lợi và ở đâu đó chủ quan sơ hở trong phòng chống.

Covid Vũ Hán là đại họa toàn cầu. Đảo lộn trật tự đời sống của cả nhân loại. Kinh tế rơi vào khủng hoảng trầm trọng kéo dài; mọi mặt đời sống xã hội thay đổi cực kỳ lớn. U ám như bao phủ cả loài người.

Việt Nam thì sao

Covid Vũ Hán không ưu ái gì cho Việt Nam mà ngược lại. Do có đường biên giới chung với Trung Quốc hàng nghìn km; là đối tác thương mại lớn nhất; nguồn khách du lịch nhiều nhất; nhiều doanh nghiệp và lao động Trung Quốc hoạt động tại Việt Nam; ngược lại lao động Việt Nam tại Trung Quốc không ít; mật độ giao lưu nhân dân rất cao. Nhiều vùng ở Việt Nam có điều kiện tự nhiên tương tự Trung Quốc… Tất cả những yếu tố đó tạo nên nguy cơ lây nhiễm từ Trung Quốc lớn hơn bất cứ nước nào trên thế giới. Tuy nhiên điều đó đã không diễn ra.

Đảng và Chính phủ đánh giá đúng tính nguy hiểm, khả năng lây lan nên chủ động và quyết liệt phòng chống dịch ngay từ đầu. Nhiều chiến lược được thực hiện trên thực tế như: “Chống dịch như chống giặc”; Thực hiện mục tiêu kép là phải thắng dịch và phát triển kinh tế, ổn định xã hội.

Nhiều giải pháp như: đóng cửa biên giới kể cả đường bộ, đường biển và hàng không; trước hết là với Trung Quốc và các nước công bố dịch; giãn cách xã hội; áp dụng cách ly cụ thể đối với từng vùng, đối tượng; tăng cường nhân lực và trang thiết bị y tế; huy động toàn lực bao gồm quân đội và hệ thống chính trị tham gia; nhiều chính sách tích cực ra đời kịp thời như: xét nghiệm miễn phí, điều trị miễn phí, truy vết, xây dựng các khu cách ly, an sinh xã hội...

Để nâng cao khả năng phòng chống dịch, ngày 30/3/2020 Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng ra lời kêu gọi đoàn kết để chiến thắng đại dịch; ngày 27/3/2020 Thủ tướng Chính phủ ra Chỉ thị số 15/CT-TTg “Về quyết liệt thực hiện đợt cao điểm phòng, chống dịch Covid-19”; đến ngày 31/3/2020 Thủ tướng Chính phủ ra Chỉ thị số 16/CT-TTg “Về thực hiện các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19”. Lời kêu gọi và các chỉ thị đã khơi nguồn sức mạnh của cả dân tộc và chỉ ra phải làm những gì để chiến thắng.

Một số hoạt động điển hình trong phong trào chống dịch

Tính minh bạch: các kênh thông tin đại chúng cập nhật kịp thời diễn biến dịch để người dân được biết. Mỗi sáng Bộ Y tế có thông báo mới về tình hình diễn biến dịch cả nước và cuối ngày cũng vậy; mỗi bản tin có khuyến cáo các giải pháp cần thiết; bất cứ ai, khi gọi điện thoại đi thì nghe câu nhắc nhở đeo khẩu trang và rửa tay diệt khuẩn... WHO và các hãng thông tấn của các nước điều thừa nhận tính minh bạch của Việt Nam; bất cứ ai muốn tìm hiểu tình hình dịch cứ gõ lên máy là có đủ. Một ít người thiếu hiểu biết hoặc nhiều nguyên nhân khác tung tin giả đều bị xử lý.

Tính thống nhất xã hội: các chủ trương của Đảng và Nhà nước, các giải pháp được tổ chức thực hiện nghiêm chỉnh. Tiếng nói của Đảng và Nhà nước được thống nhất xuyên suốt từ trên đến dưới. Mọi thành phần, mọi lứa tuổi trong xã hội, mọi vùng miền, từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi đều  tự nguyện thực hiện. Ai làm trái sẽ bị xã hội lên án và pháp luật cũng không tha thứ.

Mọi người còn xem chống dịch là trách nhiệm, là nghĩa vụ của mình, tùy điều kiện, hoàn cảnh cụ thể mà tham gia thiết thực; không tổ chức sự kiện đông người; thậm chí có y bác sĩ gác lại ngày cưới để lên đường làm nhiệm vụ; những sinh viên, cán bộ y tế nghỉ hưu nộp đơn xin tham gia tuyến đầu chống dịch… đúng với tinh thần của Chính phủ là “Chống dịch như chống giặc”. 

 Tính nhân văn: Mệnh lệnh của Đảng và Nhà nước là không để ai ở lại phía sau đã trở thành nhận thức và hành động mãnh liệt của mọi tổ chức, mọi người. Nhiều chuyến bay rước người Việt từ nước ngoài về và đưa người nước ngoài đang ở Việt Nam về nước. Nhà nước đã chi hàng trăm ngàn tỉ đồng thực hiện an sinh xã hội; tổ chức xét nghiệm miễn phí cho cả người nước ngoài; điều trị ca nhiễm miễn phí; mọi chi phí cho thực hiện cách ly do nhà nước đảm nhận. Đảng và Nhà nước chủ trương không phân biệt đối xử giữa người Việt Nam và người nước ngoài; người Việt trong nước và Việt kiều. Nhiều Việt kiều từ đáy lòng mình thốt lên “Tổ quốc là nơi không bao giờ bỏ rơi chúng ta”.

Các mạnh thường quân, các nhà hảo tâm đã hỗ trợ hàng ngàn tỉ góp phần giải quyết cho những mãnh đời khó khăn. Đặc biệt có cụ bà trên 100 tuổi dùng hàng triệu đồng chắt cóp từ lâu góp phần cho cuộc chiến; em bé chưa đầy 10 tuổi cũng đập con heo lấy tiền dành dụm từ lâu để chung sức cùng dân tộc. Những siêu thị không đồng xuất hiện nhiều nơi, ATM gạo hầu khắp cả nước; các nghệ sĩ, những người nổi tiếng cũng tham gia bằng nhiệt tâm theo điều kiện cụ thể…

Nhiều lắm những hành động thiện nguyện cao cả không thể kể hết. Qua đây nhận biết sâu sắc rằng càng khó khăn, càng đoàn kết, càng tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, sức mạnh của dân tộc càng lớn. Đó là truyền thống của người Việt Nam.

Phong trào sáng tạo trong chống dịch

Từ các tổ chức nghiên cứu như các Viện nghiên cứu Khoa học, trường Đại học, đến các nhóm chuyên gia, cả học sinh, người lao động tham gia sáng tạo. Nổi bật là: Nhiều mẫu máy trợ thở, cả máy trợ thở lưu động ra đời đạt tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế, giá thành thấp hàng chục lần so với máy nhập; nhiều loại máy khử khuẩn, đưa cơm, phát thuốc tự động được sử dụng rộng rãi trong các bệnh viện, nơi công cộng nhằm nâng năng suất hoạt động và tránh lây nhiễm do tiếp xúc trực tiếp giữa người với nhau; sản xuất bộ kít phát hiện nhanh SARS-CoV-2 đạt tiêu chuẩn của WHO; lồng vận chuyển bệnh nhân cách ly chống lây nhiễm khi di chuyển; em Trần Minh Chung học sinh lớp 9/12 chế tạo máy rửa sát khuẩn tự động;…
Nhiều thiết bị y tế do Việt Nam sáng chế được xuất khẩu cho nhiều nước. Có thể nói khả năng sáng tạo tuyệt vời và tầm cao Việt Nam, không chỉ hôm nay mà suốt lịch sử dân tộc; không chỉ lĩnh vực chống dịch mà tất cả các mặt trong đời sống và sản xuất. Kỳ lạ của Việt Nam là càng khó khăn thì tinh thần sáng tạo càng cao.

Tinh thần quốc tế tỏa sáng

Dù nghèo và đang khó khăn song Việt Nam với lòng nhiệt tâm sẻ chia với bạn bè. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định tại hội nghị trực tuyến với các nước rằng: Việt Nam sẽ tiếp tục hỗ trợ các nước có dịch, duy trì các hoạt động kinh tế bình thường, cung cấp nhu yếu phẩm, bao gồm cả lương thực theo yêu cầu của các nước.

Việt Nam đã hỗ trợ hàng trăm ngàn USD cho Lào, Campuchia, Myanmar tặng cả trăm triệu khẩu trang và thiết bị y tế cho các nước Mỹ, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Anh, Liên bang Nga… Rất trách nhiệm điều trị cho nhiều ca nhiễm của người nước ngoài đang ở tại các bệnh viện Việt Nam. Chia sẻ kinh nghiệm chống dịch của Việt Nam cho các nước và ngược lại.

Với vai trò Chủ tịch ASEAN và Ủy viên không thường trực Liên hiệp Quốc Việt Nam chủ động đề xuất nhiều vấn đề tích cực được các nước và Liên hiệp Quốc ghi nhận. Việc làm đó thể hiện trách nhiệm và tình bạn cao quí, là bản lĩnh Việt Nam.

Thế giới nhìn về Việt Nam

Giám đốc WHO Tây Thái Bình Dương cho rằng “Việt Nam đã cho thế giới thấy sự lãnh đạo quyết liệt và xuyên suốt nhiều cấp chính quyền, từ Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng cho đến các địa phương”. Các chuyên gia y tế cộng đồng nước ngoài chỉ ra sự thành công của Việt Nam: “Thứ nhất, hạn chế nhập cảnh từ vùng dịch rất sớm; thứ hai, sẵn sàng cách ly hàng chục ngàn người; thứ ba, xét nghiệm trên diện rộng; cuối cùng, có hệ thống giám sát người phơi nhiễm hiệu quả”. Có nhà báo nước ngoài viết rằng “Phép màu Việt Nam – cách một dân tộc dũng cảm đánh bại đại dịch khủng khiếp” v.v…   

Nhiều người nước ngoài cảm ơn Việt Nam như: Một giáo viên người Nam Phi viết gửi đến tất cả bác sĩ, y tá, quân đội, cảnh sát và tình nguyện viên lời cám ơn “Việt Nam, chúng tôi yêu bạn. Các bạn vì sự hy sinh to lớn để chúng tôi an toàn. Việt Nam cố lên”. Một người Anh viết “và giờ đây, qua thời gian tôi nhận ra rằng Việt Nam và đặc biệt Bệnh viện Trung ương Huế đã chăm sóc chữa trị cho tôi một cách tốt nhất để tôi có thể phục hồi vượt qua Covid-19. Tôi rất trân trọng và biết ơn. Tôi sẽ luôn ghi nhớ quãng thời gian ở đây, tại khu vực cách ly này”; vợ chồng người Anh sau khi chữa trị khỏi bệnh nói rằng Việt Nam đã cứu sống tôi v.v… Hình ảnh Việt Nam đang ở trong tim của bạn bè trên thế giới.

Trên cả niềm vui

Những khen ngợi trên báo chí, phát biểu của các chuyên gia, các nguyên thủ quốc gia như có ở khắp trái đất này; lời biết ơn của những bệnh nhân nước ngoài nhiều lắm. Những việc đó là chính đáng và Tổ quốc ta, dân tộc ta xứng đáng được như vậy.

Không xứng đáng sao được trong khi nhiều nước cực kỳ giàu có, với nền khoa học - công nghệ tiên tiến, nền y học hiện đại, cách rất xa tâm dịch (Vũ Hán) nhưng số ca nhiễm tăng không kịp đếm, xác người chết chồng chất. Có thể nói Covid Vũ Hán phủ màu tang cả đất nước. Các bạn đã thảm bại.

Còn Việt Nam về tự nhiên và xã hội, rất nhiều yếu tố bất lợi nhưng đến nay chỉ có 271 ca nhiễm (hầu hết có nguồn gốc ngoại nhập), chưa có ca tử vong và 18 ngày qua không có ca nhiễm mới. Như vậy thắng lợi của ta là cực kỳ tuyệt vời. Có thể khẳng định là kết quả lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước ta sáng suốt, quyết liệt cả tầm vĩ mô và vi mô; cả dân tộc đồng lòng. Đã khẳng định Đảng, Nhà nước và dân tộc là một trong cuộc chiến này.

Ta tự thấy mình chưa giàu nhưng không yếu; dân số và GDP của Việt Nam chỉ xấp xỉ 01 tỉnh của Trung Quốc nhưng ta rất mạnh, rất lớn; tầm vóc của ta vĩ đại. Thắng lợi trận này tô điểm thêm mốc son của dân tộc, làm dày thêm lịch sử oai hùng suốt quá trình xây dựng đất nước. Tôi vô cùng tự hào với Tổ quốc Việt Nam quí yêu; hai tiếng Việt Nam là thiêng liêng, vĩ đại và là hạnh phúc trên mọi hạnh phúc. Nếu ai dù là người Việt Nam không nhận thấy niềm tự hào này thì thực chất họ không phải người Việt Nam./.

PVĐ