Nơi đây được mệnh danh là căn cứ cách mạng thời kháng chiến chống Mỹ. Những năm ác liệt nhất của cuộc chiến tranh, cũng là những năm căn cứ Hòn Đất được xem là pháo đài của lòng kiên trung, ý chí không khuất phục trước mưa bom, bão đạn... Sự hung ác tàn bạo của kẻ thù càng làm cho mảnh đất này thêm vững chắc như bức thành đồng.

Dưới chân Hòn Đất là khu mộ liệt sĩ Phan Thị Ràng (chị Sứ) người con gái kiên trung, được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 20 tháng 12 năm 1984 và quần thể phù điêu, tượng đài, nhà trưng bày hiện vật lịch sử, cũng là nơi phơi bày tội ác chiến tranh, nhà tưởng niệm... tưởng nhớ ngót một ngàn cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh cho mảnh đất này mãi mãi xanh tươi. Năm 1989 cụm di tích được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Từ đó đến nay, tỉnh Kiên Giang đã đầu tư trùng tu, tôn tạo 15 hạng mục công trình, nằm trong khuôn viên rộng 2,2ha có tổng vốn đầu tư 14 tỷ đồng.

Ngày nay, đến với khu di tích Hòn Đất một địa chỉ du lịch không chỉ hấp dẫn bởi núi non kỳ vĩ của xứ Ba Hòn, tận hưởng cảnh quan không gian tươi mát, trải lòng tri ân những anh hùng liệt sĩ. Mà còn là nơi để thế hệ trẻ hôm nay tự hào, học tập noi theo truyền thống yêu nước bất khuất không ngại gian khổ hy sinh cho đất nước hôm nay và mai sau.

Bài và ảnh: Thanh Trà

Ngôi mộ chị Phan Thị Ràng

Nhà trưng bày hiện vật lịch sử

Cụm di tích mộ chị Phan Thị Ràng

Đường lên căn cứ Hòn Đất, trên đỉnh là hang Quân y

Không gian xanh của khu di tích

Tượng đài chiến thắng Hòn Đất

Nơi giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay