Thực hiện Chỉ thị 12/2011/CT-UBND tỉnh ngày 30/11/2011 của Chủ tịch UBND ỉnh Cà Mau về tăng cường công tác nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất và đời sống trên địa bàn tỉnh Cà Mau.

Trong thời gian qua, trong xét tuyển nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, Sở KH&CN đã chuyển hướng tích cực sang đặt hàng nghiên cứu, ứng dụng vào sản xuất và đời sống, hạn chế các nghiên cứu cơ bản; nên các kết quả nghiên cứu, thử nghiệm sau khi nghiệm thu đạt từ trung bình trở lên hầu hết có tính ứng dụng cao trong thực tế.

Việc đặt hàng nghiên cứu nhiệm vụ khoa học và công nghệ có ý nghĩa thực tiễn và ứng dụng cao khi xuất phát từ sự cấp thiết, bức xúc, cần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc mà ngành, địa phương gặp phải. Có như vậy, kết quả nghiên cứu, thử nghiệm sẽ được khả thi hơn về khả năng ứng dụng, nhân rộng vào sản xuất và đời sống; khắc phục dần tình trạng nghiên cứu lý thuyết, xa rời thực tiễn, lý luận chung chung, khó ứng dụng nhân rộng, gây lãng phí ngân sách nhà nước.

Sau đây là một điển hình về kết quả nghiên cứu, thử nghiệm được ngành giao thông vận tải tỉnh thực hiện tốt công tác đặt hàng nghiên cứu, với xuất phát từ nhu cầu thực tiễn => đặt hàng nghiên cứu <=> tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của ngành, góp phần hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao. Kết quả nghiên cứu được ứng dụng, nhân rộng có hiệu quả về mặt xã hội và hiệu quả về kinh tế; đó là tìm ra giải pháp và ứng dụng công nghệ mới vào mở rộng mặt cầu, đã tiết kiệm cho ngân sách nhà nước nhiều tỷ đồng từ một kết quả nghiên cứu Đề tài: “Nghiên cứu, lựa chọn công nghệ và giải pháp mở rộng mặt cầu trùm thuật huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau”. Do Sở Giao thông Vận tải Cà Mau chủ trì và đồng chủ nhiệm là Ts. Nguyễn Thạc Quang và ThS. Lê Thành Huấn.

Đặt hàng nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và vướng mắc của ngành giao thông như sau: “Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế của địa phương, hệ thống đường bộ trên địa bàn tỉnh Cà Mau phát triển khá mạnh đã góp phần rất lớn trong việc đi lại, giao lưu văn hóa cũng như vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ của nhân dân, các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, do điều kiện khách quan về điều kiện tự nhiên, vốn đầu tư cũng như về nền hạ, nên các tuyến đường từ trung tâm tỉnh đến trung tâm các huyện và cụm kinh tế ven biển chỉ mới được đầu tư xây dựng theo tiêu chuẩn cấp V, cấp VI đồng bằng với chiều rộng mặt đường 3,5m lề gia cố mỗi bên 1m để hai xe ô tô tránh hau; các cầu được thiết kế theo tiêu chuẩn 22TCN 18-79 với tải trọng trọng H13-X60 có chiều rộng mặt cầu phần xe chạy 4,0m (không có lề bộ hành). Từ năm 2000 đến nay, cùng với hệ thống đường giao thông nông thôn phát triển mạnh và đã hình thành hệ thống đường ô tô đến trung tâm xã, liên xã, liên ấp; hệ thống các tuyến đường này đã đấu nối vào các tuyến đường tỉnh tạo thành hệ thống liên hoàn đường bộ, việc đi lại và vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy dần dần đã chuyển sang đường bộ làm cho mật độ phương tiện lưu thông trên các tuyến đường tỉnh tăng lên rất nhanh, trong đó có ô tô tải và xe buýt”

Để đáp ứng phần nào nhu cầu lưu thông của các phương tiện đường bộ trên các tuyến đường tỉnh, địa phương đã và đang thực hiện nâng cấp phần mở rộng gia cố lề để mặt đường đạt tiêu chuẩn cấp V đồng bằng, nhưng còn phần mặt cầu thì chưa thực hiện được; điều này đã làm ảnh hưởng rất lớn đến việc lưu thông của xe ô tô khi qua cầu, đặc biệt là xe buyt và xe tải. Để giải quyết việc mở rộng mặt cầu, cần có nghiên cứu giải pháp mở rộng mặt cầu, cần có đánh giá đầy đủ về công nghệ được lựa chọn mở rộng mặt cầu, tính hiệu quả và đặc biệt đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy cao của nghiên cứu mở rộng mặt cầu. Là cơ sở khoa học để ngành giao thông vận tải đưa ra quyết định lựa chọn công nghệ và ứng dụng nhân rộng kết quả. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, ngành giao thông đã đặt hàng nghiên cứu nhiệm vụ nêu trên, kết quả nghiên cứu đã tháo gỡ nhiều điểm quan trọng mà ngành giao thông gặp khó khăn trong thời gian qua trong việc nâng cấp đường giao thông nông thôn.

Tóm lược Quá trình và kết quả nghiên cứu được ứng dụng nhân rộng như sau:

Cầu Trùm Thuật có kết cấu móng, mố, trụ và nhịp được thiết kế theo Tiêu chuẩn 22TCN 18-79 với tải trọng H13-X60 và được đưa vào sử dụng năm 2008. Căn cứ hồ sơ thiết kế, hồ sơ hoàn công của cầu Trùm Thuật; nhóm tác giả (do Tiến sĩ Nguyễn Thạc Quang và Thạc sĩ Lê Thành Huấn đồng chủ nhiệm đề tài) đã kiểm toán, kiểm định, tính toán phần mở rộng và đề xuất giải pháp mở rộng mặt cầu mỗi bên 75cm bằng công nghệ khoan cấy cốt thép kết hợp với keo RE500-SD (có xuất xứ từ nước Đức).

Sau thời gian thi công phần mở rộng mặt cầu và đường vào cầu đã hoàn thành đưa vào khai thác với kết quả kiểm định đảm bảo hoạt tải lưu thông 02 làn xe ô tô 13 tấn và được Hội đồng nghiệm thu cấp tỉnh đáng giá đạt loại khá (Quyết định số 06/QĐ-SKHCN ngày 06/01/2017 của Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, về việc công nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh. Kết quả đã được ứng dụng, nhân rộng có ý nghĩa về xã hội và mang lại hiệu quả kinh tế; đáp ứng yêu cầu thực tiễn và bức xúc của ngành đặt ra. Trên cơ sở đó, Đề tài đã được UBND tỉnh khen thưởng tại Quyết định số 876/QĐ-UBND ngày 17/5/2017 của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, về việc tặng Bằng khen kết quả nghiên cứu đề tài).

Hình 1: Mặt cầu điển hình trước khi mở rộng, chỉ có xếp tải 1 làn xe ô

Hình 2. Xếp tải 02 làn xe sau khi mở rộng mặt cầu Trùm Thuật

Nguồn: Báo cáo khoa học đề tài “Nghiên cứu, lựa chọn công nghệ và giải pháp mở rộng mặt cầu trùm thuật huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau”, năm 2016. Sở KH&CN Cà Mau.

* Về hiệu quả của đề tài:

- Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học thực tiễn và là luận chứng khoa học để cơ quan quản lý và chính quyền địa phương làm cơ sở áp dụng triển khai thực hiện đối với các công trình có kết cấu và khả năng chịu lực đảm bảo tương tự như cầu Trùm thuật; góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông của địa phương.

- Việc triển khai thi công phần mở rộng mặt cầu và mố cầu đã áp dụng công nghệ mới và vật liệu mới trong thi công bằng giải pháp khoan cấy cốt thép và áp dụng vật liệu mới là keo RE500-SD làm chất kết dính giữa bê tông mặt cầu hiện hữu với cốt thép (thay cho phương pháp hàn nối cốt thép); đây là giải pháp thi công lần đầu tiên được áp dụng tại Cà Mau và rất phù hợp mở rộng bề mặt đối với cầu hiện hữu có mặt cầu hẹp (01 làn xe). Vì trong quá trình thi công vẫn đảm bảo xe lưu thông thông suốt mà không cần làm cầu tạm. Từ kết quả mở rộng mặt cầu Trùm Thuật đảm bảo 02 làn xe ô tô 13 tấn lưu thông sẽ vận dụng để triển khai mở rộng mặt cầu các cầu Rạch Lùm, Công Nghiệp, Tham Trơi, Rạch Nhum, Rạch Cui và Ông Bích Lớn trên tuyến đường Tắc Thủ - Rạch Ráng – Sông Đốc.

- Chi phí thực hiện mở rộng mặt cầu đảm bảo 02 làn xe ô tô lưu thông thấp hơn hàng tỷ đồng so với việc xây dựng thêm 01 cầu song hành; không cần thực hiện giải phóng mặt bằng, không mất đất, tác động đến môi trường xung quanh trong thời gian thi công nhỏ hơn

* Về khả năng ứng dụng, nhân rộng kết quả trên các cầu trên địa bàn tỉnh Cà Mau:

- Các cầu Rạch Lùm, cầu Công Nghiệp, cầu Tham Trơi, cầu Rạch Nhum, cầu Rạch Cui và cầu Ông Bích Lớn trên tuyến đường Tắc Thủ - Rạch Ráng – Sông Đốc có cùng thiết kế, kết cấu.

- Các cầu bê tông cốt thép dầm dự ứng lực có chiều rộng mặt cầu hẹp gồm: các cầu thuộc dự án đường ô tô đến trung tâm xã, các cầu thuộc đề án 1588 cầu giao thông nông thôn.

- Các cầu bê tông cốt thép dầm bê tông cốt thép thường có mặt cầu nhỏ cần mở rộng để xe ô tô nhỏ lưu thông.

- Các cống hộp ngang đường có chiều dài cống ngắn, cần mở rộng để đảm bảo 02 làn xe.

* Về kết quả ứng dụng, nhân rộng thực tiễn:

Do nguồn vốn sự nghiệp kinh tế hạn chế nên năm 2017 tỉnh mới bố trí vốn để triển khai thực hiện hiện mở rộng được 02 cầu trên tuyến Tắc Thủ - Rạch Ráng – Sông Đốc; đã triển khai thi công cầu Rạch Lùm và cầu Công Nghiệp.

Năm 2018 đã được thông qua Hội đồng Quỹ bảo trì đường bộ của tỉnh và đã thống nhất bố trí vốn để mở rộng các cầu còn lại trên tuyến (Ông Bích Lớn, Rạch Cui, Rạch Nhum, Tham Trơi).

Tóm lại, để tăng cường nghiên cứu, ứng dụng nhân rộng kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống theo tinh thần chỉ đạo của UBND tỉnh, thì không chỉ có sự nỗ lực của ngành khoa học mà rất cần sự đóng góp tích cực của tổ chức, cá nhân, nhà quản lý trong công tác đặt hàng nghiên cứu, thử nghiệm, phải bám sát vào nhu cầu thực tiễn địa phương, có trọng tâm trọng điểm, có tính mới, đột phá, đặc biệt mang tính ứng dụng cao.

Ths. Mai Xuân Hương, Sở Khoa học và Công nghệ Cà Mau