Sự hy sinh ấy luôn được tôn vinh. Truyền thống ngàn đời của Việt Nam hun đúc thành ngạn ngữ “ăn trái nhớ kẻ trồng cây”, “uống nước nhớ nguồn”.

Quá trình hình thành ngày 27/7. Theo nhiều tài liệu, những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp nhiều chiến sĩ hy sinh, bị thương. Nhiều gia đình con mất cha (mẹ), vợ mất chồng… đời sống vô cùng khó khăn; hoàn cảnh đó, bà con hàng xóm thương yêu chia sẻ cả vật chất và tinh thần mong sao giảm bớt nỗi đau. Cuộc chiến ngày càng ác liệt, hy sinh mất mát ngày càng nhiều; gia đình các liệt sĩ, thương binh càng khó khổ nên cần có chủ trương thống nhất, nâng lên thành phong trào, qui mô, nền nếp, hiệu quả hơn; mọi người có tâm nguyện đều có cơ hội đóng góp. 

Từ đó, đầu năm 1946, Đảng và Nhà nước ta chủ trương lập Hội giúp đỡ binh sĩ tử nạn. Đến tháng 6/1947, tại Đại Từ - Thái Nguyên, trong cuộc họp có lãnh đạo nhiều ngành trung ương tham dự, thống nhất lấy ngày 27/7/1947 là ngày Thương binh toàn quốc. Từ tháng 7/1955, ngày Thương binh được đổi thành ngày Thương binh liệt sĩ toàn quốc. Ở Miền nam, năm 1970, Chính phủ Cách mạng Lâm thời lấy ngày 1/12 làm ngày Thương binh liệt sĩ.

Khi Miền nam giải phóng, đất nước thống nhất, theo Chỉ thị số 223/CT-TW ngày 8/7/1975 của Ban Bí thư Trung ương Đảng là từ năm 1975 trở đi, lấy ngày 27/7 hàng năm là ngày Thương binh liệt sĩ cả nước. Và từ đây, cứ ngày này như mùa cao điểm từ Nam đến Bắc, từ thành thị đến nông thôn những hoạt động tri ân diễn ra dồn dập.                                                 

Lãnh đạo và cán bộ các ngành viếng nghĩa trang liệt sĩ (Ảnh Báo Cà Mau)

Những tóm tắt trên cho thấy

Lịch sử chống ngoại xâm, nhất là cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc hàng triệu người nằm xuống; biết bao thương binh, liệt sĩ, biết bao gia đình mất mát đau thương. Các cuộc chiến càng về sau, càng ác liệt, hy sinh càng nhiều. Điển hình như trận chiến 81 ngày đêm vào mùa hè đỏ lửa năm 1972, tại dòng sông Thạch Hãn (còn gọi là cối xay thịt) biết bao chiến sĩ để lại xương cốt dưới đáy sông này. Tấm bia tưởng niệm tại đây ghi lại: “Đò lên Thạch Hãn ơi chèo nhẹ;/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm;/ Có tuổi 20 hòa sóng nước;/ Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm”.

Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979, chống quân xâm lược Trung Quốc, tại Vị Xuyên cũng hàng ngàn chiến sĩ hy sinh. Và hàng ngàn trận đánh khác biết bao chiến sĩ “ra đi” mãi mãi. Có người nói con đường hôm nay ta đi lát bằng xương, lá cờ đỏ của ta nhuộm bằng máu. Thử hỏi, thế gian này có dân tộc nhỏ bé nào đánh thắng hai đế quốc thuộc nhóm bậc nhất thế giớ và nước có dân số hơn ta trên 10 lần, có nhiều vũ khí hiện đại hơn.

Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhớ sâu sắc những liệt sĩ, thương binh và gia đình đã chịu nhiều mất mát, đau thương; những hoạt động tri ân có khởi đầu, không có kết thúc và ngày càng rộng khắp, thắm sâu vào máu thịt mọi người. Không ai bảo ai, hầu hết các gia đình, nhất là ở nông thôn khi cúng cơm, cúng tết hay ngày 27/7 đều có mâm cơm riêng cúng liệt sĩ – Sự tri ân như thường trực trong tâm thức mỗi người.

Nhiều chủ trương tri ân của Đảng và Nhà nước như: tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ, Chương trình xây dựng nhà tình nghĩa, phụng dưỡng mẹ Việt Nam Anh hùng, chính sách bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, chính sách tín dụng, tạo điều kiện để gia đình chính sách, người có công có nghề nghiệp tạo ra thu nhập bằng và hơn mức bình quân khu vực đó. Những chủ trương này được toàn xã hội tích cực tham gia.

Chẳng những quan tâm về đời sống vật chất mà luôn chăm sóc về mặt tinh thần như: tổ chức các đoàn tham quan di tích lịch sử, thắng cảnh, vào lăng viếng Bác, gặp lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước. Ở Cà Mau cũng như các địa phương khác không những thực hiện tốt nhiệm vụ tri ân mà còn luôn lắng nghe ý kiến đóng góp, nguyện vọng của các gia đình chính sách để kịp thời giải quyết những yêu cầu chính đáng.

Ngoài hoạt động tri ân thường xuyên, còn nhiều đợt hoạt động đột xuất như: các ngày lễ lớn, tết Nguyên Đán…, cán bộ cấp cao và địa phương đến thăm hỏi tặng quà. Cứ mỗi lần như vậy tỉnh Cà Mau chi hàng chục tỉ đồng. Cũng cứ mỗi lần như vậy có thêm nhiều nhà mới và sửa mới nhiều nhà cho các gia đình chính sách. Hàng năm các mạnh thường quân, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đóng góp vào Quỹ đền ơn đáp nghĩa hàng chục tỉ đồng.

Hoạt động đền ơn đáp nghĩa ngày càng tốt vì có chính sách của Đảng và Nhà nước, nhân dân ủng hộ ngày càng cao, sự thống nhất trong tình cảm và ý chí xã hội càng mãnh liệt. Nội dung và hình thức thực hiện tri ân ngày càng phong phú, thiết thực, hiệu quả.

Hầu hết gia đình và cá nhân thuộc đối tượng chính sách là tấm gương sáng góp phần xây dựng đất nước. Vài điển hình sau đây tại tỉnh Cà Mau trong hàng triệu tấm gương ở nước ta.

Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Mười, ở huyện Đầm Dơi đã gần 90 tuổi, có 02 con hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ, được lực lượng Biên phòng Đầm Dơi phụng dưỡng; dù tuổi lớn, mẹ vẫn minh mẫn và luôn động viên người thân, người quen nên thực hiện tốt pháp luật, góp phần xây dựng quê hương đất nước. Mẹ được bà con ngưỡng mộ.

Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Hồng Phước, nguyên tiểu đoàn trưởng, năm nay gần 90 tuổi, gần 70 tuổi Đảng. Khi mới về hưu, ông tích cực tham gia các hoạt động tại địa phương, sống mẫu mực rất uy tín với bà con trong vùng; khi không còn đi đứng hoạt động, ông vẫn khuyên bảo con cháu, người quen sống tốt, làm việc tốt.

Anh Đỗ Lê Huy, thương binh ¾, ngụ phường 9, thành phố Cà Mau, anh bị thương trong cuộc chiến bảo vệ biên giới Tây Nam, một chân để lại chiến trường, chân còn lại cũng không nguyên vẹn, được xuất ngũ, anh về làm bảo vệ Trường Nguyễn Tạo luôn hoàn thành nhiệm vụ, là đảng viên gương mẫu.

Thương binh Trần Quốc Hương, Chi hội Trưởng Chi hội Cựu chiến binh ấp Tân Thới, xã Tạ An Khương, huyện Đầm Dơi, vừa làm kinh tế gia đình giỏi, vừa cùng Chi hội của mình tham gia tích cực các phong trào địa phương; anh nuôi trồng thủy sản, mỗi năm thu hoạch trên 400 triệu đồng; anh tương trợ giúp hộ nghèo về kinh nghiệm, vốn; 10 năm nay anh giúp gần 40 hộ hội viên thoát nghèo; anh hỗ trợ hộ nghèo từ 50 – 200kg gạo…

Nhìn tổng quát, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, Ủy ban MTTQVN tỉnh Cà Mau và các cấp chính quyền địa phương thực hiện tốt chính sách thương binh liệt sĩ, gia đình chính sách; huy động được xã hội tham gia. Mặt khác, hầu hết thương binh, mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang, gia đình chính sách, người có công hài lòng với chính quyền, biết ơn Đảng và Nhà nước, ra sức tổ chức tốt đời sống gia đình, cùng bà con tại địa phương nơi cư trú tham gia xây dựng quê hương theo điều kiện cụ thể của mình.

Những nhân tố chủ yếu đã qua Cà Mau đạt được có thể thấy:/ Cấp ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban MTTQVN các cấp đóng vai trò then chốt trong thực hiện chính sách; huy động cả hệ thống chính trị tham gia;/ Chuyển biến tốt nhận thức trong nội bộ và nhân dân tạo nên ý chí thống nhất cùng thực hiện;/ Nội dung và hình thức thực hiện phong phú. Kết hợp giữa thường xuyên và cao điểm; xác định đúng mục tiêu cụ thể cho từng hoạt động cụ thể;/ Kịp thời tổng kết các mô hình, biểu dương gương người tốt, việc tốt, phổ biến kinh nghiệm nơi làm tốt, làm hay;/ Động viên và tạo thuận lợi cho gia đình chính sách, người có công nỗ lực vươn lên, không chờ đợi ỉ lại ngoại lực…

Các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc của ta đi vào huyền thoại. Sự hy sinh vô bờ bến của dân tộc viết nên truyền thống vẻ vang rạng sáng cả đất trời. Bác Hồ dạy “không có gì quý hơn độc lập tự do” là chân lý không bao giờ phai mờ. Thay lời kết, xin trích mấy câu thơ trong triệu triệu bài thơ ca ngợi sự hy sinh vì Tổ quốc và lòng tri ân:/ Mỗi năm nghĩ tới ngày này;/ Xót xa trong dạ, nhớ hoài công ơn;/ Các anh chiến sĩ đâu sờn;/ Đổ dòng máu đỏ tô hồng nước non. Hay /Biết bao liệt sĩ, thương binh;/ Đắp xây bờ cõi thái bình hôm nay;/ Công ơn của các anh tài;/ Ghi ơn đá tạc nhớ hoài muôn năm./.

PVĐ