Lúa 50 ngày tuổi

Bên cạnh việc canh tác lúa - tôm sú thì lúa – tôm càng xanh đã khẳng định tính hiệu quả từ năng suất, chất lượng cho đến giá trị của con tôm. Tôm càng xanh trở thành mô hình nuôi thủy sản mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân vùng ngọt hóa Cà Mau.

Huyện Thới Bình là vùng nằm trong quy hoạch phát triển hình thức canh tác tôm – lúa của tỉnh Cà Mau. Diện tích nuôi tôm càng xanh – lúa ngày càng tăng nhanh do tính hiệu quả cũng như năng suất, chất lượng mô hình ngày càng cải thiện, nhận thức được vấn đề này người dân đã mạnh dạn áp dụng hình thức canh tác tôm càng xanh - lúa thay cho tôm sú – lúa. Năm 2017, diện tích nuôi tôm càng xanh trên địa bàn huyện là 11.000 ha, tính đến cuối năm 2018 diện tích nuôi tôm càng xanh khoảng 16.000 ha, tăng 5.000 ha.

Khi mùa mưa đến là người nuôi tập trung cho công tác rửa mặn, cải tạo đất để chuẩn bị trồng vụ lúa trên đất nuôi tôm. Đây cũng là thời điểm thu nhập của bà con nuôi tôm bị giảm sút. Trong thời điểm sản xuất vụ lúa thì việc thả nuôi tôm sú sẽ không đạt kết quả cao, vì tôm sú không thích hợp phát triển trong môi trường nước ngọt. Nên người dân địa phương đã nuôi xen canh cá, cua với trồng lúa. Tuy nhiên hiệu quả không cao, trong khi đó một số hộ lại chọn hình thức nuôi tôm càng xanh xen lẫn với trồng lúa, tôm càng xanh phát triển tốt. Mặt khác, tôm càng xanh là đối tượng nuôi có hiệu quả kinh tế cao sau tôm sú, bởi giá tôm thương phẩm luôn đứng ở mức cao và thị trường tiêu thụ ổn định. Đây là điều kiện thuận lợi cho phát triển cả về quy mô lẫn diện tích.

Bằng nguồn kinh phí khuyến nông Trung ương, Trung tâm Khuyến nông Cà Mau phối hợp với Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Thới Bình triển khai thực hiện dự án “xây dựng mô hình nuôi tôm càng xanh trên vùng đất chuyển đổi” năm 2017 và năm 2018 tại xã Trí Lực và xã Trí Phải, với qui mô thực hiện 02 năm là 40 ha, có 30 hộ tham gia.

Nông dân tham quan mô hình lúa – tôm càng xanh

Qua 2 năm triển khai thực hiện, diện tích nuôi tôm càng xanh luôn được duy trì và nhân rộng trên địa bàn huyện. So sánh với hình thức sản xuất truyền thống, dự án khi áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và việc tổ chức sản xuất liên kết cộng đồng thì năng suất lúa và tôm càng xanh được nâng lên, mang lại hiệu quả kinh tế cao trên cùng một đơn vị diện tích, đồng thời về mặt chất lượng tôm và lúa tốt hơn (con giống, vật tư đầu vào, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật…) từ đó đạt chất lượng sản phẩm tốt. Các hộ nông dân tham gia mô hình được hỗ trợ không hoàn lại 100% giống; 30% thức ăn, hóa chất, chế phẩm sinh học và phân bón. Năng suất lúa đạt 4,2 - 4,6 tấn/ha, năng suất tôm đạt 540 - 595 kg/ha, lợi nhuận trung bình 55.000.000 - 60.000.000 đồng/ha.

Lợi ích của mô hình nuôi tôm càng xanh trên ruộng lúa rất thiết thực, nuôi tôm càng xanh trên ruộng lúa không làm giảm năng suất lúa mà còn tăng thêm nguồn thu nhập trên cùng diện tích, cải thiện đáng kể đời sống của bà con nông dân. Từ đó đã thay đổi tập quán sản xuất của người dân, giúp người dân mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật mới trong sản xuất, mang tính bền vững góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế trong những năm tiếp theo.

Nông dân thu hoạch tôm

Sự kết hợp tôm càng xanh trên ruộng lúa không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn tạo ra sản phẩm tôm sạch, lúa sạch. Bởi nuôi tôm càng xanh bắt buộc người dân không được sử dụng thuốc trừ sâu, việc xen canh trên cùng diện tích sẽ giúp hạn chế được vấn đề dịch bệnh.

Một số vấn đề lưu ý khi thực hiện mô hình nuôi xen canh tôm càng xanh – lúa:

- Không nên thả cua chung với tôm càng xanh vì 2 loại này có tập tính hung dữ, ăn thịt lẫn nhau khi lột xác hoặc những con có kích cỡ lớn hơn thường ăn con nhỏ hơn.

- Thả chà xung quanh diện tích mặt nước nuôi, tạo nơi trú ẩn cho tôm khi lột xác hạn chế ăn thịt lẫn nhau

- Trong giai đoạn đầu thả nuôi bà con phải gây màu nước và duy trì khoảng 1 tháng đầu để tạo nguồn thức ăn tự nhiên cho tôm và bổ sung thêm một phần thức thức ăn (nếu mật độ nuôi nhiều).

Để phát triển bền vững mô hình này, nông dân nuôi tôm cần liên kết với nhau, các ngành chức năng cần vào cuộc giúp nông dân tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con. Mô hình xen canh lúa - tôm càng xanh toàn đực là mô hình có tính khả thi cao, thay vì chỉ trồng lúa trong mùa nước ngọt do nuôi tôm sú, tôm thẻ kém hiệu quả. Điều quan trọng ở đây là giúp cho bà con tăng thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích, hạn chế ô nhiễm môi trường, cách ly được mầm bệnh cho mô hình lúa - tôm, tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng./.

Cẩm Thúy - Trung tâm Khuyến nông Cà Mau