Thời tiết năm 2020 được dự báo là khá khắc nghiệt, nên vừa mới ăn Tết xong còn trong tháng hai dương lịch mà đã có ngay những ngày nắng nóng gay gắt, trong khi kênh mương, ao đầm nội đồng nhiều nơi khô cạn, là dấu hiệu cảnh báo vào kỳ giữa - cuối mùa khô tháng 3-4 dl chắc chắn tình cảnh khô nóng và diễn biến môi trường sau đó sẽ càng khốc liệt hơn. Vì thế bà con nuôi thủy sản cần phải có trước các giải pháp tốt để ứng phó, cứu hộ tôm nuôi kịp thời, nhằm đảm bảo cho mùa vụ thành công, thu nhập tốt và có hiệu quả mong đợi.

Dự báo khô hạn trên vùng Bán đảo Cà Mau sẽ còn kéo dài, bất lợi cho sản xuất ngư – nông nghiệp của tỉnh

 Ảnh: THANH TRÀ

Theo đó xin gợi ý một vài giải pháp sau đây:

Hãy lợi dụng triều cường – con nước rong trữ nước vào ao lắng

Tuy trong tình hình nắng hạn gay gắt gây trở ngại chung cho sản xuất, nhưng đối với nghề nuôi thủy sản tỉnh Cà Mau lại được thiên nhiên ưu đãi, do là vùng bán đảo, có hai chế độ triều mỗi ngày, nhật triều phía biển Tây, bán nhật triều phía biển Đông và có 02 đợt nước rong kéo dài vài ngày trước và sau mỗi kỳ ngày rằm và 30 hàng tháng theo âm lịch, nhất là hay đi kèm với hiện tượng triều cường. Đây là điều kiện tốt để bà con tranh thủ chọn lấy thêm nước trữ vào khu lắng và xử lý tốt để châm bù cho ao, ruộng nuôi, giúp khắc phục phần nào chuyện thiếu nước do ruộng bị nắng nóng làm sắc cạn khiến nhiệt độ nước tăng cao dễ phát sinh nhiều dịch bệnh sẽ làm ảnh hưởng đến sức khỏe tôm nuôi.

Vì thế bà con nông dân cần biết tận dụng và khai thác tốt cái lợi từ triều cường hay những con nước rong đầy để có được nguồn nước tốt dồi dào đưa sâu vào vùng nội đồng trữ lại và châm bù cho ao đầm nâng cao mực nước, khắc phục bớt những hệ quả xấu do nắng nóng, nước cạn trong những tháng mùa khô mà thường năm vẫn rất gay gắt. Trước mắt, về phía nông dân phải tích cực tranh thủ các đợt nước kém để sên vét sâu kênh mương, làm đầy đủ cống thật an toàn và gia cố, tôn cao bờ bao khuôn hộ, chuẩn bị sẵn máy bơm trước đợi con nước rong. Còn Nhà nước cần đầu tư kinh phí để ngành chức năng tranh thủ các con nước cạn tiến hành “nạo sâu vét rộng” hệ thống kênh rạch, lấy đất tôn cao các tuyến đê bao xung yếu, đồng thời giải tỏa những cống đập không phù hợp để cho dòng nước lưu chảy thông thoáng, thì mới mong có nguồn nước tốt, thanh sạch cho nuôi trồng thủy sản được thành công.

Bà con nông dân cần lưu ý đảm bảo đủ nước trên đất nuôi tôm tránh thiệt hại do nắng nóng kéo dài - Ảnh: THANH TRÀ

Riêng đối với những vùng, những hộ khó chủ động về nước thì ngoài vấn đề bố trí mùa vụ để có thể thu hoạch tôm trong thời điểm khô hạn khắc nghiệt nhất, để khắc phục điểm hạn chế trong thiết kế, cải tạo ao đầm để sao cho có chỗ cho tôm trú nóng tạm thời nhằm làm giảm nhẹ thiệt hại cho vụ tôm chính năm nay và cho sau này, thì tùy theo điều kiện, ý thích riêng của mình mà bà con có thể thực hiện giải pháp hạ thấp mặt ruộng hay tạo hầm trú nóng cho tôm như trình bày phần sau.   

Nhiều năm qua hầu hết bà con vẫn thực hiện việc cải tạo, xử lý môi trường nước ao đầm nuôi rất nghiêm túc, chăm sóc tôm cẩn thận theo hướng dẫn kỹ thuật và kinh nghiệm riêng để tôm có điều kiện phát triển tốt. Tuy nhiên, có một vấn đề ít được quan tâm nên hàng năm cứ như “đến hẹn lại lên” không nơi này thì nơi kia tôm chết vì nắng nóng, dịch bệnh, mà nguyên nhân chính là do ao đầm bị cạn nước, tôm không tìm được chỗ sống thích nghi. Chính vì thế cần phải đảm bảo giữ đủ nước luôn đạt độ sâu an toàn tối thiểu 40-50 cm trong ruộng nuôi, tránh nắng nóng “như thiêu” khiến nhiệt độ nước trên ao đầm tăng cao đột ngột, để vụ tôm có thể thành công tốt.

Theo đó xin gợi ý một vài giải pháp hạ mặt đất ruộng, tạo nơi tránh nóng cho tôm sau đây:

Các giải pháp tạo nơi trú nóng cho tôm

Đối với ao đầm đã thả tôm, tôm đang lớn tốt thì đặt vấn đề hạ thấp mặt ruộng sẽ là khó khăn, nhưng không phải không làm được hay không cần làm, ngoại trừ muốn phải thu tôm trước kỳ khi nắng nóng ập về. Trường hợp này là chuyện tác động hạ thấp mặt đất ruộng dù bằng thủ công hay cơ giới đều phải thật khéo léo, linh hoạt, có giới hạn an toàn và có thể luân phiên nay góc này tuần sau làm góc khác, miễn là có đủ chỗ sâu cho tôm trốn nóng an toàn. Và cũng không cần hạ thấp toàn bộ mặt ruộng mà có thể chỉ cần tạo thành những hố sâu hơn mặt ruộng năm ba tấc, rộng từ vài mét vuông đến vài chục, vài trăm mét vuông, tùy điều kiện và khả năng thực hiện, mục đích là để tôm có chỗ trú nóng khi nhiệt độ nước trên trảng lên cao vào những kỳ nắng nóng gay gắt, tôm không chịu nổi thì tự tìm xuống ẩn dưới hố đó. Cần tiến hành sao cho đảm bảo chất lượng nước không bị xáo trộn lớn, hay bị xì phèn, đục do bùn kéo dài, thay đổi độ kiềm, độ pH, nhiệt độ nước…, bất lợi cho tôm. Cũng có thể kiến tạo thêm nơi trú nóng cho tôm rải rác trong ao đầm hoặc theo từng vạt, từng góc đất bằng mái lều rơm sậy…, che mát trên các bãi chà trú ẩn.

Đối với ao đầm cải tạo xong chuẩn bị đủ các điều kiện để thả tôm giống, thì nên chia thành hai phần, chọn phần đất phía trũng thuận lợi khoanh vùng ngăn lại bằng bờ “cơm nếp” nhỏ, rồi thả tôm giống theo kế hoạch đã định và chăm sóc bình thường đúng kỹ thuật. Phần ngăn lại sẽ tiến hành hạ thấp mặt ruộng theo dạng bậc thang hay từng hố thông nhau và cải tạo nước sẵn sàng để khi tôm đã lớn mạnh hơn sẽ phá bờ cơm nếp cho tôm từ từ chuyển sang sống luôn trên phần đất đã hạ xong mặt ruộng này, coi như nuôi tôm hai giai đoạn, và như thế khi gặp nắng nóng gay gắt tôm đã có chỗ trốn nóng, sống tốt hơn.

Còn những ao ruộng đang cải tạo chưa thả tôm giống thì nên chậm lại một vài tuần và có đầu tư thêm để hạ thấp mặt ruộng, ao đầm theo bậc thang hay tạo thành những hố trú nóng tập trung theo vạt đất hoặc rải rác như đã nêu trên, sau đó phơi đáy, bón vôi…, cải tạo chu đáo rồi hãy thả giống cho an toàn.

Riêng các vùng nuôi tôm công nghiệp thâm canh và siêu thâm canh cần chuẩn bị đủ nguồn nước tốt, có qua lắng lọc cẩn thận, xử lý sinh hóa nghiêm chỉnh và quan trong hơn là tự giác quản lý tốt nguồn chất thải, nước thải, phải xử lý đạt chuẩn theo quy định để không ảnh hưởng môi trường nuôi chung mà trong đó cũng có phần mình còn phải lấy bù nước.

Giữ ổn định mực nước ngập an toàn, hạ thấp mặt đất ruộng ngay giữa vụ tôm đang nuôi hay khoét hố tạo nơi trú nóng cho tôm, tuy có những điều khó khăn nhưng khắc phục được, mà cái lợi lớn hơn là tạo cho con tôm có điều kiện tự tăng khả năng thích nghi sống tốt hơn, có thể tận dụng đất đào lấy đi để gia cố, tôn cao bờ bao, tu bổ ốc đảo vườn hay xảm mội do cua còng…, giúp giữ nước tốt hơn./.

Mục Đồng