Hiện nay nhà máy Đường Thới Bình không còn hoạt động, người trồng mía chỉ còn biết trông cậy vào thương lái từ các tỉnh, nhưng họ lại ngại đường xa chi phí vận chuyển cao không có lời nên cũng ít đến mua. Vậy thì hàng trăm ngàn ha đất trồng mía của huyện Thới Bình sẽ chuyển đổi cây con gì cho có hiệu quả và phát triển ổn định, bền vững, để đảm bảo đời sống cho hàng trăm hộ dân đã từng chịu đựng thăng trầm gắn bó nhiều năm với cây mía?  

Đừng vội vàng đánh mất lợi thế sẵn có

Vùng trồng mía ở Thới Bình hiện có hai lợi thế nếu sản xuất theo hệ sinh thái ngọt mà nhiều vùng Nam Cà Mau đang muốn quay lại không thể có được. Đó là hiện có sẵn mặt bằng bờ liếp vừa cao vừa rộng với chất đất thuần tốt, ít nhiễm phèn - mặn, do được đào mương quăng tải lâu năm, và có nguồn nước được giữ ngọt ổn định, chất lượng nước khá tốt, thích hợp cho nhiều đối tượng cây trồng vật nuôi. Vùng mía ở đây dứt khoát phải được chuyển đổi dù ít hay nhiều bằng những cây - con phù hợp và có hiệu quả hơn về nhiều mặt. Nhưng cần phải thận trọng chọn lựa đối tượng thật sự mang lại hiệu quả kinh tế, có tính thích nghi tốt và ổn định, để nông dân có thể tự bơi và tự cứu mà không bị tụt hậu so với các địa phương khác và có đời sống sung túc hơn so với thời trồng mía. Nếu chỉ đơn giản chuyển đổi theo cách dẫn mặn vào nuôi tôm như nhiều người đang làm thì những “điều kiện ngọt” sẵn có sẽ nhanh chóng bị hủy hoại rất uổng phí, lại còn phải san bờ, đào ao, làm mới hệ thống thủy lợi, thủy nông… đều cần có nguồn vốn đầu tư, nông dân càng gặp khó. Nhưng với giá cả con tôm luôn bấp bênh “nay lên mai xuống” và dịch bệnh thường xuyên diễn ra, thì liệu theo hướng nuôi tôm có an toàn, có đảm bảo cuộc sống tốt như kỳ vọng, cũng là bài toán phải cân nhắc?! Trong khi nhiều loại cây - con hệ sinh thái ngọt hiện đang có triển vọng tốt mà vùng đất mía có tiềm năng, đang là lợi thế sẵn có so với nhiều địa phương trong tỉnh đã “bị mặn hóa” muốn đeo bám những cây - con hệ ngọt đó cũng không thể.

Hãy nắm bắt thông tin, chọn cây trồng vật nuôi phù hợp

Theo phân tích trên, vùng nào, hộ nào mà cây mía còn mang lại hiệu quả tốt, điều kiện đất đai, nguồn nước còn đảm bảo cho canh tác mía, thì nên tiếp tục giữ mía và có thể trồng mới để bán mía chợ phục vụ giải khát đáp ứng xu hướng “uống tươi” đang có nhu cầu và phát triển tốt nhờ du lịch sinh thái. Hay làm bài bản hơn là tìm mối hợp đồng bán cho nhà máy, cho thương lái nơi khác để cung ứng cho các nhà máy đường còn hoạt động tốt ngoài tỉnh, vì chắc chắn họ sẽ không thể có đủ nguyên liệu mía trong tình cảnh giá mía thoái trào như năm qua.    

Với hai lợi thế như nêu trên, địa phương và bà con nông dân cũng có thể chọn chuyển đổi theo hướng trồng cỏ làm thức ăn chăn nuôi và hình thành vùng chăn nuôi bò để cung cấp thịt - sữa đang có giá cao, hiệu quả kinh tế khá và nhu cầu thị trường đang ngày càng tăng như nhiều địa phương các tỉnh bạn đã làm và đang rất có hiệu quả. Nhưng không phải nuôi bò kiểu “phú mặc cho trời” như Thới Bình từng nuôi trước đây, mà phải nuôi với trình độ kỹ thuật, công nghệ cao, hiện đại, có chuồng trại an toàn, có chọn giống, có trồng cỏ chủ động thức ăn, có giám sát, chăm sóc dịch bệnh và có hợp tác thị trường đầu ra...

Ngoài ra, do vùng này cũng có hai mùa mưa nắng khá hài hòa, nên bà con có thể phát triển kinh tế hộ tổng hợp nhỏ lẻ phù hợp điều kiện sinh thái tiểu vùng - theo mùa. Như có thể phân vùng, chia ô vườn chọn cây trồng, vật nuôi thích hợp và kết hợp làm du lịch sinh thái, du lịch tham quan làng nghề, như trồng dâu xanh, các loại cây ăn trái phục vụ du lịch, trồng tre, trúc để khôi phục nghề đan đát, trồng tre lấy măng, các loại rau xanh, củ quả, nuôi cá đồng, cá ao nước ngọt… để bán chợ phục vụ bữa ăn hàng ngày, kết hợp nuôi tôm càng xanh trong mương vườn. Hay cũng có thể xây dựng chuồng trại hình thành vùng chăn nuôi gia súc, gia cầm, nuôi trăn, cá sấu, rắn ri tượng… quy mô bán công nghiệp hay gia trại, trang trại... Hoặc tổ chức khôi phục lại vùng trồng khóm sạch quy mô trang trại có hợp đồng nhà máy, có siêu thị bao tiêu xuất khẩu như các vùng ở Kiên Giang, Hậu Giang…

Để cho sự chuyển đổi mang lại kết quả tốt, bền vững, bà con nông dân trong vùng cần được tổ chức lại sản xuất ở trình độ cao hơn và sự chuyển đổi phải thận trọng với từng bước đi phù hợp, có nắm bắt tốt thông tin, khoa học kỹ thuật, có sự bàn bạc, hợp tác, phân công hợp lý, hài hòa cho từng đối tượng sản phẩm theo mùa vụ và thị trường, tuyệt đối không làm kiểu chạy theo phong trào “nhà nhà cùng nuôi trồng cùng một loại, xuất bán cùng lúc” để tránh tình cảnh được mùa rớt giá./.

Mục Đồng