Đặc biệt là nguồn lợi cá đồng rất dễ bị săn bắt bằng lưới, lờ, lộp, nhất là khi kẻ xấu dùng xiệc điện, nông dược… nguồn lợi cá đồng sẽ bị nguy hại, bị hủy diệt và cạn kiệt lâu dài về sau, do chúng có điều kiện sống đặc thù là gom về ao đìa, kênh mương hẹp vào mùa khô, hay lúc bơm tát khan đồng để sạ cấy lắp vụ 2 như hiện nay.

Thời gian qua các ngành, các địa phương vẫn luôn tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân trong việc bảo vệ các nguồn lợi thủy sản nội đồng, nhưng những kẻ chuyên tàn phá loại tài nguyên này chưa được biết, hoặc không nghe theo sự vận động, thành ra việc nói cấm dùng xung điện, cấm xiệc điện hay hóa chất, đánh bắt thủy sản bị xem là cho có hình thức, chứ chính quyền, đoàn thể chưa làm quyết liệt, thiếu kiên quyết xử lý bằng các biện pháp chế tài hiệu quả, và không có mấy kẻ bị xử phạt nghiêm minh theo pháp luật, nên không chỉ không ngăn chặn được kẻ xấu xâm hại tài nguyên thủy sản, mà vô hình trung còn làm cho chuyện xử lý pháp luật bị “lờn thuốc”, mặc dù luật pháp đã có những quy định khá cụ thể các biện pháp chế tài đối với hành vi xâm hại nguồn lợi thủy sản.  

Cả nước ta đang trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, mà cá đồng là chén cơm manh áo người nghèo nông thôn tỉnh ta, cần được bảo vệ tốt để nó không ngừng sinh sôi một cách bền vững và phong phú. Không thể để một vài kẻ xấu lợi dụng chiêu bài là người nghèo rồi “vừa ăn vừa tàn phá”, làm ảnh hưởng đến người khác và kinh tế - xã hội, khiến nhiều người dù biết nuôi cá đồng có thể làm giàu được mà không ai dám tổ chức nuôi. Nên đã đến lúc các ngành chức năng, các địa phương cần xem xét sửa đổi, bổ sung, ban hành các văn bản quy định pháp luật một cách nghiêm khắc, cụ thể hơn bằng các mức chế tài pháp luật nặng hơn cả về xử lý hành chính, lao động xã hội, phạt vật chất kinh tế và không loại trừ cả hình phạt tù đối với những hành vi gây nguy hiểm nguồn lợi lâu dài, gây tổn thất lớn cho xã hội. Cần cấm triệt để việc dùng xiệc điện, lưới bát quái, lưới ba màng và những công cụ, ngư lưới cụ có tính hủy diệt trong khai thác đánh bắt thủy sản nội đồng. Không chỉ cấm sử dụng mà còn phải cấm cả việc sản xuất, chế tạo, mua bán những ngư lưới cụ nguy hại ấy, cùng với việc tuyên truyền cho nhân dân hiểu cùng nhau gìn giữ, bảo tồn, tố giác những hành vi vi phạm đến cơ quan chức năng để xử phạt kẻ vi phạm theo quy định pháp luật, theo hương ước, quy chế làng nghề…  

Cấp ủy, chính quyền và Đoàn thể, Mặt trận các địa phương, đặc biệt là Hội Nông dân, Hội phụ nữ cần hình thành phong trào đấu tranh bảo vệ nguồn lợi thủy sản trong quần chúng, có nghị quyết cụ thể, ban hành văn bản tạo hành lang pháp lý cấm dùng các loại dụng cụ có tính hủy diệt nguồn lợi thủy sản nêu trên và chủ động triển khai đến tận cơ sở, đến tận mọi người dân có hành nghề khai thác thủy sản tự do, để hỗ trợ cho các vùng nuôi, các làng nghề nuôi trồng. Các khóm ấp cần rà soát những gia đình, những cá nhân có dùng xiệc điện, các loại ngư lưới cụ cấm và cử cán bộ đến tuyên truyền, vận động, triển khai các quy định cấm đồng thời kêu gọi họ ký cam kết không xâm hại nguồn lợi thủy sản. Các vùng nuôi trồng thủy sản, các làng nghề khai thác chế biến thủy hải sản cần tổ chức lại sản xuất và xây dựng hương ước, quy chế khai thác, tuân thủ loại và kích cỡ mắt lưới được phép sử dụng, mùa được khai thác… để đảm bảo các chủng loại sản phẩm đạt kích cỡ thương phẩm có giá trị cao, đồng thời cũng nhằm bảo vệ nguồn lợi, bảo vệ tài nguyên và công ăn việc làm lâu dài cho cả cộng đồng một cách bền vững và đạt hiệu quả cao, nhằm ổn định kinh tế xã hội nhiều mặt.

Để bảo vệ các nguồn lợi thủy sản nội đồng đạt kết quả thiết thực, ngành chức năng và các địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về lợi ích lâu dài của các nguồn lợi thủy sản, tuyên truyền về quy định pháp luật với các loại hình chế tài theo mức độ hành vi vi phạm và tuyên truyền các điều hương ước của hội, tổ nhóm làng nghề, có cơ chế chính sách khuyến khích, khen thưởng người tố giác trong ngăn chặn xiệc điện, dùng lưới bát quái, lưới ba màng… Phải rà soát, nắm bắt, chọn khoanh những đối tượng cụ thể thường xuyên có hành vi vi phạm, tuyên truyền vận động họ giao nôp công cụ, ngư lưới cụ bị cấm, đồng thời có chính sách động viên hỗ trợ họ chuyển đổi ngành nghề, phương thức khai thác phù hợp hơn./.

 Nguyễn Văn Thước